Հաշվապահական գրանցամատյանների ընտրություն նորաբաց տուրիստական ՍՊԸ-ի համար

Նորաբաց և շրջ․ հարկատու կազմակերպության համար, որն զբաղվում է զբոսաշրջությամբ (ավիատոմսեր, տուրիստական փաթեթներ, թարգմանություն, գրին‑քարտի խաղեր), հաշվապահական գրանցամատյանների ճիշտ ընտրությունը օգնում է պահպանել համապատասխանություն հարկային օրենքներին և ապահովում է ֆինանսական տվյալների ճշգրիտ վերլուծություն:

1. Հաշվապահության հիմնական գրանցամատյանների տեսակները

1.1. Դրամարկղի գիրք (Cash Book)

Սպասարկվում է միակ գրանցամատյան, որը պարտադիր է շրջ․ հարկատու ՍՊԸ-ների համար: Այն ներառում է բոլոր կանխիկ և բանկային գործարքները՝ մուտք և ելք:

1.2. Վաճառքի գրանցամատյան (Sales Journal)

Օգտակար է, եթե ընկերությունը իրականացնում է տարբեր տեսակի ավիատոմսերի և տուրիստական փաթեթների վաճառք: Գրանցվում են հաճախորդի տվյալները, ապրանքի/սպասարկման անվանումը, գումարը և հարկի չափը:

1.3. Գնման գրանցամատյան (Purchase Journal)

Պահպանում է տվյալները պրոևդերների (օրինակ՝ տուրիստական ծառայությունների, թարգմանչական գործերի) հետ կապված գնումների մասին, ինչը հեշտացնում է ԱԱՀ-ի հաշվարկը և հաշվետվությունների պատրաստումը:

1.4. Աշխատակիցների հաշվետվության գրանցամատյան (Payroll Journal)

Եթե կազմակերպությունը ունի աշխատակիցներ, պետք է գրանցել աշխատավարձի, սոցիալական և առողջապահական վճարների տվյալները՝ համապատասխան հարկային հաշվարկների համար:

1.5. ԱԱՀ-ի գրանցամատյան (VAT Register)

Շրջ․ հարկատուի համար ԱԱՀ-ի հաշվարկը պարտադիր է: Գրանցվում են ԱԱՀ-ի վճարած և ստացված գումարները, ինչը թույլ է տալիս հաշվարկել վճարելի կամ վերադարձվող ԱԱՀ-ը:

2. Թղթային vs էլեկտրոնային գրանցամատյաններ

Հայաստանի Հանրապետության հաշվապահական օրենքը թույլ է տալիս օգտագործել երկու ձևերը: Ընտրությունը կախված է ձեր հարմարությունից և բիզնեսի չափից:

2.1. Թղթային (Paper) գրանցամատյան

Անհրաժեշտ է ֆիզիկական պահպանումը և պահեստավորման տարածք;
Հարմար է փոքր բիզնեսների համար, որոնք չունեն հաշվապահական ծրագրային ապահովում;
Անհրաժեշտ է ձեռքով գրանցում, ինչը կարող է հանգեցնել սխալների:

2.2. Էլեկտրոնային (Electronic) գրանցամատյան

Ավտոմատացում՝ բաժանորդագրություն և բաշխված համակարգ;
Ապահովում է դատարկություն և տվյալների անվտանգություն;
Հեշտացնում է հաշվետվությունների և հարկային հայտարարությունների պատրաստումը:

3. Ինչպե՞ս կազմակերպել դրամարկղի գիրքը նորաբաց տուրիստական ՍՊԸ-ում

3.1. Գրանցման ձևաչափը

Դրամարկղի գիրքը պետք է պարունակի հետևյալ սյունակները:

Ամսաթիվ
Գործարքի տեսակ (մուտք/ելք)
Գործարքի նկարագրություն (ավիատոմս, թարգմանություն, խաղ, …)
Հաճախորդ / Պրոևդեր
Գումար (դրամ)
ԱԱՀ (եթե կիրառվում է)
Ձևաչափ (կանխիկ, բանկային, էլեկտրոնային)

3.2. Օրինակի գրանցում

| 2026-05-01 | Մուտք | Վաճառք 2 անձ. տուր. փաթեթ | Ա.Պետրոսյան | 150,000 | 30,000 | Կանխիկ |
| 2026-05-02 | Ելք  | Գնման վճար – թարգմանություն | Թարգմանչի ՍՊԸ | 20,000 | 4,000  | Բանկ |

4. Հարկային պարտականություններ և հաշվետվություններ

Շրջ․ հարկատուի համար հարկային հաշվետվությունները պետք է ներկայացվեն քառամսական և տարեկան հիմունքներով:

4.1. ԱԱՀ-ի հաշվետվություն

Զբաղված է ԱԱՀ-ի հաշվետվության ձևաչափով՝ ներառելով վաճառքի և գնման գրանցումները:

4.2. Հաշվապահական հաշվետվություն (Balance Sheet, Income Statement)

Տարբերակները պետք է պատրաստվեն երկու հաշվապահական գրանցամատյանների (դրամարկղի գիրք + լրացուցիչ գրանցամատյաններ) հիման վրա, որպեսզի ապահովվի ճշգրիտ ֆինանսական պատկերացում:

5. Ինտեգրացիա և ավտոմատացում

Եթե ցանկանում եք նվազեցնել ձեռքով աշխատանքը, խորհուրդ է տրվում ընտրել հաշվապահական ծրագրային ապահովում, որը ապահովում է:

Զանգվածային դրամարկղի գիրքի և վաճառքի/գնման գրանցամատյանների ավտոմատ ներմուծում;
ԱԱՀ-ի հաշվարկների ավտոմատացում և համապատասխանության ստուգում;
Զանգվածային բաժանորդագրություն և վճարումների վերահսկում:

6. Եզրակացություն

Նորաբաց տուրիստական ՍՊԸ-ի համար, որն զբաղվում է տարբեր տեսակի ծառայություններով, հաշվապահական գրանցամատյանների համակարգը պետք է լինի կազմված և հարմարեցված բիզնեսի չափին: Դրամարկղի գիրքը պարտադիր, իսկ լրացուցիչ գրանցամատյանները (վաճառք, գնում, աշխատակիցներ, ԱԱՀ) օգնում են ապահովել համապատասխանություն և հեշտացնում են հարկային հաշվետվությունների ներկայացումը:

Ընտրեք այն ձևաչափը, որը առավելագույնը համապատասխանում է ձեր օպերացիոն և տեխնոլոգիական հնարավորություններին՝ թղթային կամ էլեկտրոնային, և մի՛ մոռանաք պարբերաբար թարմացնել գրանցամատյանների ձևաչափերը՝ համապատասխանեցնելու նոր հարկային փոփոխություններին: