Վարձակալության հարկումը Հայաստանում․ ինչ պարտավորություններ ունի ֆիզիկական անձը
Շատերը կարծում են, որ եթե բնակարանը, գրասենյակը կամ այլ տարածքը իրենց սեփականությունն է, ապա այն վարձով տալուց ստացված գումարը պարզապես անձնական եկամուտ է և հարկման ենթակա չէ։ Սակայն ՀՀ հարկային օրենսգիրքը վարձակալական վճարը դիտարկում է որպես եկամտի առանձին տեսակ և դրա համար սահմանում է հարկման հատուկ կարգավորում։
Ուստի անշարժ գույքը վարձակալության հանձնելուց առաջ կարևոր է հասկանալ ոչ միայն հարկի չափը, այլև պայմանագրի գրանցման, հայտարարության ներկայացման, հարկային հաշվառման և հարկի վճարման պահանջները։
Ի՞նչ պետք է անել առաջին քայլով
Անշարժ գույքը վարձակալության հանձնելիս անհրաժեշտ է կնքել վարձակալության պայմանագիր։ Անշարժ գույքի վարձակալության պայմանագրից ծագող իրավունքները ենթակա են պետական գրանցման։
Եթե վարձակալության գործարքից ծագող իրավունքները պետական գրանցում չեն ստացել, ապա անհատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող ֆիզիկական անձը պետք է հարկային մարմին ներկայացնի վարձակալության վերաբերյալ հայտարարություն։
Հայտարարությունը պետք է ներկայացվի վարձակալության տրամադրման օրվան հաջորդող 5-օրյա ժամկետում, իսկ եկամտի ստացման դադարեցման դեպքում՝ դադարեցման օրվան հաջորդող 5-օրյա ժամկետում։ ՀՀ ՊԵԿ-ի հրապարակած տեղեկատվությունը նույնպես նշում է, որ պետական գրանցման բացակայության դեպքում հայտարարությունը պետք է ներկայացվի իրավունքի փաստացի ծագման օրվան հաջորդող 5 օրվա ընթացքում։
Ինչպե՞ս լրացնել հայտարարությունը
Հայտարարությունը ներկայացվում է հարկային մարմին՝ սահմանված կարգով։ Դրանում անհրաժեշտ է նշել, մասնավորապես՝
- վարձատու ֆիզիկական անձի անունը, ազգանունը, հայրանունը,
- ՀՎՀՀ-ն,
- անձնագրային տվյալները,
- հանրային ծառայության համարանիշը կամ համապատասխան տեղեկանքի համարը,
- հայտարարության ներկայացման ամսաթիվը,
- անշարժ գույքի վերաբերյալ տվյալները,
- վարձակալության ժամկետները,
- վարձակալությունից ստացվող եկամտի չափը։
Ինչպե՞ս ստանալ ՀՎՀՀ
Եթե ֆիզիկական անձը դեռ չունի հարկ վճարողի հաշվառման համար (ՀՎՀՀ), անհրաժեշտ է այն ստանալ հարկային մարմնից։
Հարկային պարտավորությունների և հաշվարկների հետ կապված գործողությունները կարող են իրականացվել նաև էլեկտրոնային եղանակով՝ հարկային հաշվետվությունների ներկայացման համակարգի միջոցով։
Ի՞նչ է համարվում վարձակալական եկամուտ
ՀՀ հարկային օրենսգրքի իմաստով վարձակալական վճարը գույքն այլ անձի օգտագործմանը տրամադրելու դիմաց ստացված կամ ստացման ենթակա եկամուտն է։ Վարձակալական եկամուտ կարող է առաջանալ ոչ միայն բնակարանի, այլև տարբեր տեսակի անշարժ գույքի տրամադրումից։
Օրինակ՝
- բնակարան,
- առանձնատուն,
- գրասենյակային տարածք,
- խանութ,
- պահեստ,
- ավտոտնակ,
- արտադրական տարածք,
և այլն։
Որքա՞ն է ֆիզիկական անձի եկամտային հարկը
Եթե անշարժ գույքը վարձակալության է տալիս անհատ ձեռնարկատեր և նոտար չհանդիսացող ֆիզիկական անձը, վարձակալական վճարների նկատմամբ եկամտային հարկը հաշվարկվում է 10% դրույքաչափով։
Եթե հարկային տարվա ընթացքում ստացված վարձակալական վճարների հանրագումարը գերազանցում է 60 մլն դրամը, ապա 60 մլն դրամը գերազանցող մասի նկատմամբ ֆիզիկական անձը հաշվարկում է լրացուցիչ 10% եկամտային հարկ։ Այսպիսով, գերազանցող մասի համար ընդհանուր հարկային բեռը կազմում է 20%։
Օրինակ
Ենթադրենք՝ ֆիզիկական անձը տարվա ընթացքում տարածքը վարձակալության է տվել և ստացել 12 մլն դրամ։
12,000,000 × 10% = 1,200,000 դրամ եկամտային հարկ։
Եթե նույն անձը տարվա ընթացքում վարձակալությունից ստացել է 70 մլն դրամ, ապա՝
60 մլն × 10% = 6 մլն դրամ
10 մլն × 20% = 2 մլն դրամ
Ընդհանուր եկամտային հարկը՝ 8 մլն դրամ։
Ո՞վ է վճարում եկամտային հարկը
Այստեղ կարևոր է հասկանալ՝ ով է վարձակալը։
Եթե վարձակալը կազմակերպություն կամ հարկային գործակալ հանդիսացող անձ է, համապատասխան դեպքերում հարկը կարող է հաշվարկել և պահել հենց հարկային գործակալը։
Եթե վարձակալը սովորական ֆիզիկական անձ է և հարկային գործակալ չէ, հարկը հաշվարկելու և վճարելու պարտավորությունը վարձակալական եկամուտ ստացող ֆիզիկական անձի մոտ է։
Որքա՞ն է տուգանքը պահանջները չպահպանելու դեպքում
Անշարժ գույքի վարձակալության հետ կապված սահմանված պահանջները չպահպանելու դեպքում կարող է առաջանալ նաև տուգանքի ռիսկ։
ՀՀ հարկային օրենսդրությամբ սահմանված կարգավորումների համաձայն՝ համապատասխան խախտման դեպքում տուգանքը կարող է կազմել անշարժ գույքի՝ օրենքով սահմանված կարգով գնահատված շուկայական արժեքին մոտարկված կադաստրային արժեքի 5%-ը, բայց ոչ ավելի, քան 500,000 դրամը։
Եթե նույն խախտումը կրկնվում է մեկ տարվա ընթացքում, տուգանքը կարող է կազմել 10%, բայց ոչ ավելի, քան 1 մլն դրամը։
Անշարժ գույքը վարձակալության հանձնելը միայն պայմանագիր կնքելով չի սահմանափակվում․ անհրաժեշտ է ճիշտ կատարել նաև հարկային պարտավորությունները, ներկայացնել անհրաժեշտ հայտարարությունները և պահպանել օրենքով սահմանված ժամկետները։
Եթե ցանկանում եք խուսափել սխալներից և վստահ լինել, որ ձեր վարձակալական եկամուտների հարկային հաշվարկներն ու պարտավորությունները ճիշտ են իրականացվում, ապա դիմեք «Բեսթ Լոգիք» հաշվապահական կազմակերպությանը։
Կօգնենք ճիշտ կազմակերպել հարկային հաշվառումը, հաշվարկել հարկային պարտավորությունները և անհրաժեշտության դեպքում ներկայացնել համապատասխան հաշվետվությունները։
